गल्लीया या प्रांतात ज्यावेळी गॉल, ब्रिटन आणि स्पेन ह्या देशांचा समावेश होता त्यावेळी गल्लियाचा प्रमुख असलेल्या ख्रिस्ती व्यक्तीच्या घरी अंब्रोज ह्याचा जन्म झाला. तेव्हा हे प्रमुखपद म्हणजे सरकारी दरबारातील सर्वोत्कृष्ट जागा होती. अशा उच्चपदस्थाच्या कुटुंबात जन्माला आल्यामुळे अंब्रोजचे बालपण खूप सुखासमाधानात गेले.
आपल्या वडिलांच्या मृत्यूनंतर अंब्रोजचे संपूर्ण कुटुंब रोम शहरात परतले आणि तेथील शालेय महाविद्यालयीन शिक्षण संपल्यानंतर अंब्रोजने कायद्याचा अभ्यास आरंभिला. त्याची कुवत आणि बुद्धिमत्ता पाहून राजा देखील प्रभावित झाला. वयाच्या ३३ व्या वर्षी सम्राटाने त्याला उत्तर इटलीचा गव्हर्नर राज्यपाल नेमले.
इथे असताना अंब्रोजने कनवाळू वृत्तीने, हळूवारपणाने आणि सुव्यवस्थित न्यायप्रदानाद्वारे मिलानच्या लोकांची मने जिंकली. जेव्हा मिलानमधील एरियनवादी पाखंड वृत्तीचे बिशप मरण पावले आणि कर्मकांडाला महत्त्व देणाऱ्या ऑर्थोडॉक्स ख्रिस्ती लोकांमध्ये व त्याच्या अनुयायांमध्ये त्याच्या उत्तराधिकाऱ्याच्या पदावरून वाद निर्माण झाला, अशावेळी अंब्रोजने आपला अधिकार वापरून शांतता व सुव्यवस्था अबाधित राखण्यात यश मिळविले व लोकांसमोर खणखणीत आवाजात एक भाषण केले. त्याने प्रभावित होऊन अचानक जमावातील एका छोट्या मुलाने आवाज दिला “बिशप अंब्रोज विशप अंब्रोज!!" त्या लहान मुलाच्या आवाजाला संपूर्ण जमावाने प्रतिसाद दिला आणि त्याला अंब्रोजने प्रखर विरोध करूनही लोकसमुदायाने त्याला नवीन विशप म्हणून निवडून दिले. विशेष म्हणजे तोपर्यंत अंब्रोजने बाप्तिस्मादेखील घेतलेला नव्हता.
मात्र ह्या घटनेमुळे अंब्रोजच्या जीवनाला नवीन कलाटणी मिळाली. त्याने आपली वैयक्तिक मालमत्ता व गडगंज संपत्ती गोरगरीब व दीनदलितांमध्ये वाटून टाकली. आपला जमीन जुमला त्याने ख्रिस्तसभेला देऊन टाकला. ख्रिस्ती धर्मपंडितांची शिकवण आणि पवित्र शास्त्राचा अभ्यास ह्यामध्ये त्याने आपले मन रमविले. एकाच वेळी त्याला शिकण्याचे व शिकविण्याचे काम करावे लागले. तो स्वत: एक नवशिक्या ख्रिस्ती होता आणि त्याचबरोबर लोकांचा मेंढपाळही होता. लवकरच त्याच्या छोट्या छोट्या, प्रभावी, व्यावहारिक आणि तितक्याच धाडसी प्रवचनांनी तमाम मिलानकरांना भारावून टाकले.
एकदा एका युवकाची आई विशप अंब्रोज ह्यांच्याकडे आली आणि आपला मुलगा कसा हाताबाहेर गेला आहे, पापाच्या चिखलात लोळत आहे असे तिने साश्रू नयनांनी बिशपांना सांगितले. तेव्हा विशपांनी तिला धीर देत म्हटले, "बाई, ज्या तुझ्या मुलासाठी तू अश्रू ढाळतेस तो तुझा मुलगा कधीच वाया जाणार नाही. परमेश्वर त्याला एक दिवस सन्मार्गावर आणील" आणि झालेही तसेच हा युवक हळूहळू देवळात येऊ लागला. अंब्रोजची अधिकारयुक्त वाणी आणि एखादा मुद्दा पटवून सांगण्याची हातोटी निश्चितच भाविकांच्या हृदयाला हात घालीत असे' अशी साक्ष खुद्द त्या युवकाने दिलेली आहे. पुढे हा युवक अंतर्बाह्य बदलून गेला व हिप्पो शहराचा बिशप बनला. अखिल जगतातील स्विस्तसभेत त्याला धर्मपंडित म्हणून गौरविण्यात आले. त्याचे नाव होते संत अगस्तीन,
मिलानचे बिशप अंब्रोज हे आपल्या कळपावर व्यक्तिशः लक्ष ठेवून होते. हजारो लोकांना जरी एकाच वेळी स्नानसंस्कार द्यावयाचा असला तरी प्रत्येक नवख्रिस्ती व्यक्तीला ते व्यक्तिशः भेटत असत. साधुवृत्तीचे जीवन जगत असताना ते क्वचितच जेवण घेत. संपूर्ण दिवस ते लोकांच्या भेटीसाठी उपलब्ध असत. गरीब-श्रीमंत, श्रेष्ठ-कनिष्ठ, उच्च-नीच हा भेदभाव त्यांच्या गावीही नव्हता. रात्रीच्या वेळी ते पत्रांना उत्तरे देण्यात आणि आपल्या पुस्तकांचे लिखाण करण्यात घालवीत असत. त्यांनी आपल्या लिखाणाद्वारे ख्रिस्तसभेची भूमिका स्पष्ट केली. नैतिकता आणि प्रशासन क्षेत्रातील तिचा अधिकार समजावून सांगितला आणि शासकीय किंवा सरकारी व्यवस्थेकडे ख्रिस्तसभा संरक्षणाच्या भावनेने पाहात असते हेही ठणकावून सांगितले.
असे असूनही मिलानच्या सम्राज्ञी ज्युस्टीना आणि कित्येक दरबारी व अधिकारी लोक एरियस ह्या पाखंडवाद्याच्या मताला चिकटून होते. पिता, पुत्र व पवित्र आत्मा ह्या तिघांच्या समानत्वावर व तितक्याच प्रमाणातील वैशिष्ट्यावर ही मंडळी विश्वास ठेवण्यास तयार नव्हती. बिशप अंब्रोज ह्याने नव्याने उभारलेले महामंदिर राणीच्या स्वाधीन करावे म्हणून त्यांनी ३८६ साली संत अंब्रोजवर दडपणही आणले. परंतु ह्याचा परिणाम उलट झाला. पवित्र आठवड्यातील उपासनाविधीसाठी बिशप अंब्रोज आणि त्याचे ख्रिस्ती श्रद्धावंत प्रार्थना करीत आणि संत अंब्रोज ह्याने रचलेली धार्मिक गाणी व स्तोत्रे गात सतत देवळातच राहू लागली.
असा आपल्या कळपाचे लांडग्यांपासून रक्षण करणारा महान मेंढपाळ, खऱ्या ख्रिस्ती शिकवणुकीच्या हिरव्या कुरणावर त्यांना नेणारा आणि आपल्या मोजक्या शब्दातील व मधुर आवाजातील प्रवचने व गीते ह्यांच्या संथ पाण्यावर नेणारा मेंढपाळ बिशप अंब्रोज ४ एप्रिल ३९७ साली ख्रिस्तवासी झाला.
चिंतन : “जे निद्रावस्थेत जीवन जगतात त्यांना नव्हे तर जे जागृतावस्थेत असतात त्यांनाच देवाचा आशीर्वाद व कृपादाने मिळतात. - संत अंब्रोज
0 टिप्पण्या