सामान्यकाळातील पंधरावा सप्ताह
बुधवार १५ जुलै २०२६
माझ्या पित्याने माझ्या हाती सर्व काही दिले आहे All things have been handed over to me by my Father,
माझ्या पित्याने माझ्या हाती सर्व काही दिले आहे
All things have been handed over to me by my Father,
संत बोनावेंचर- महागुरू, वर्तनसाक्षी, धर्मपंडित (१२१८-१२७४)
इटालीमधील जन्मलेला जॉन फिडान्झा वयाच्या चौथ्या वर्षी एका असाध्य दुखण्याने आजारी पडला; परंतु संत फ्रान्सिस असिसीच्या प्रार्थनेने तो बरा झाला. त्यामुळे वयाच्या १७ व्या वर्षी त्याने फ्रान्सिस्कन संस्थेमध्ये प्रवेश घेतला. तेथे त्याने बोनावेंचर हे नवीन नाव धारण केले.फ्रान्सिस्कन संघामध्ये प्रवेश केल्यानंतर त्याने अभ्यास करून इ. स. १२५७ साली डॉक्टरेट ही पदवी मिळविली.त्याच वर्षी त्याला फ्रान्सिस्कन संघाचे जनरल म्हणून निवडण्यात आले. त्यावेळी त्याचे वय केवळ ३६ वर्षाचे होते. त्याच्या कारकीर्दीत फ्रान्सिस्कन संस्थेतील दोन मतप्रवाहामध्ये सौम्य असा संघर्ष सुरू झाला होता. काहींना वाटे फ्रान्सिस असिसीकर ह्याने दिलेली आचारसंहिता काटेकोरपणे पाळायलाच हवी तर काहींच्या मते बदलत्या जमान्यानुसार त्या आचारसंहितेत शिथिलता आणण्यात यावी. शेवटी बोनावेंचर ह्यांनी दोन्ही मतप्रवाह जाणून घेऊन सुवर्णमध्य काढला आणि संस्थेचे कार्य फोफावण्यास सुरूवात झाली. त्यामुळे संत बोनावेंचर ह्यांना फ्रान्सिस्कन संस्थेचे दुसरे संस्थापक अशा नावाने संबोधले जाते.पवित्र मरियेला देवदूताचा संदेश या घटनेच्या स्मरणार्थ दर दिवशी उजाडण्यापूर्वी आणि दिवस मावळण्याच्या वेळी देवळाची घंटा वाजविली जावी आणि 'नमो कृपापूर्ण मरिये' ही प्रार्थना म्हटली जावी असा आदेश त्यांनी सर्व फ्रान्सिस्कन मठांना दिला होता. पुढे तर ही परंपरा इतकी रुजली की, आज ती प्रार्थना जगभरच्या ख्रिस्तसभेच्या प्रार्थनेचा एक भाग बनलेली आहे. फ्रान्सचा राजा संत लुईस नववा (सण २५ ऑगस्ट) ह्यांच्या विनंतीवरून बोनावेंचर ह्यांनी येशूच्या दुःखसहनावर आधारित सुंदर प्रार्थनाविधीसुद्धा लिहिलेला आहे. इ. स. १२६५ साली संत बोनावेंचर ह्यांना यॉर्क शहराचे आर्चबिशप म्हणून नियुक्त करावे असा पोपमहाशयांचा मानस होता परंतु बोनावेंचर ह्यांनी त्या सन्मानास नम्रपणे नकार दर्शविला. आठ वर्षांनी मात्र पोपमहाशयांनी आपल्या विशेषाधिकाराने त्यांना आल्यानोचे कार्डिनल बिशप नेमले. जेव्हा त्यांचे नियुक्तीपत्रक घेऊन पोपमहाशयांचे प्रतिनिधी बोनावेंचर ह्यांच्याकडे गेले तेव्हा फ्लॉरेन्स येथल्या एका मठामध्ये ते जेवणाच्या वशा आणि भांडी धूत होते. त्यांनी प्रतिनिधींना कार्डिनलपदाची टोपी आपले काम संपेपर्यंत जवळच्या खुंटीवर टांगून ठेवण्यास सांगितले.कार्डिनल बोनोवेंचर हे पोप ग्रेगरी दहावे ह्यांचा उजवा हात होते. लिऑन्स येथे भरलेल्या १४ व्या विश्वपरिषदेची पूर्वतयारी करण्याचा अधिकार पोपनी बोनावेंचर ह्यांना दिलेला होता. स्वत: पोप ह्या पूर्वतयारीच्या सर्व सभांना जातीने उपस्थित होतेच त्यावेळी कार्डिनल बोनावेंचर ह्यांनी प्रत्येक सभेला केलेले मार्गदर्शन, त्यांची विद्वता आणि ख्रिस्तसभेशी असलेली एकनिष्ठा व तळमळ व्यक्त करणारे होते. दुर्दैवाने ह्या परिषदेचे कामकाज संपण्यापूर्वीच कार्डिनल बोनावेंचर ह्यांना देवाने आपल्याकडे बोलावून घेतले.संत बोनावेंचर १५ जुलै १२७४ साली मरण पावले. १४८२ साली संतपदाला पोहोचले आणि १५८८ त्यांना ख्रिस्तसभेने धर्मपंडित ही पदवी देऊन गौरविले. पोप लिओ तेरावे ह्यांनी त्यांना “देऊळमातेचा साक्षात्कारी राजपुत्र" अशी पदवी बहाल केली.ईशज्ञान, तत्त्वज्ञान अध्यात्म, दैनंदिन जीवन आणि पवित्र शास्त्रावरील भाष्य अशा विविध क्षेत्रातील मौल्यवान खजिना संत बोनावेंचर ह्यांनी आपल्यासाठी मागे ठेवलेला आहे. वयाच्या २७ व्या वर्षी त्यांचे कॉमेंट्री ऑफ द सेंटेन्सेस नावाचे बायबलवर ४,००० पानांचे लिखाण आजही तितकेच प्रेरणादायी आहे. संत फ्रान्सिस असिसीकर ह्यांचे त्यांनी लिहिलेले चरित्र इ. स. १२६३ साली पिसा येथल्या एका महासभेत फ्रान्सिस्कन संस्थेच्या संस्थापकाचे अधिकृत चरित्र म्हणून सन्मानीत केले गेले.संत बोनावेंचर ह्यांच्याठायी एक उत्तम वक्तादेखील दडलेला होता. राजे महाराजे, महागुरू, धर्मगुरू, सामान्य जनता किंवा आपल्या मठातील प्रशिक्षण घेणारे विद्यार्थी सर्वांना ते अत्यंत आत्मियतेने व तळमळीने मार्गदर्शन करीत असत, प्रवचन, व्याख्याने, भाषणे ह्यांची एकही संधी त्यांनी गमावली नाही. सर्वांपर्यंत ख्रिस्ताची सुवार्ता पसरवीत असताना ते स्वतः ख्रिस्तमय झाले आणि सर्वांपर्यंत जाऊन पोहोचले.
चिंतन : धार्मिक माणसाच्या जीवनाची खरी परिपूर्ती साध्यासुध्या गोष्टी अगदी सुरळीतपणे व व्यवस्थितरित्या करण्यात दडलेली आहे. - संत बोनावेंचर
संत बोनावेंचर
- महागुरू, वर्तनसाक्षी, धर्मपंडित (१२१८-१२७४)
इटालीमधील जन्मलेला जॉन फिडान्झा वयाच्या चौथ्या वर्षी एका असाध्य दुखण्याने आजारी पडला; परंतु संत फ्रान्सिस असिसीच्या प्रार्थनेने तो बरा झाला. त्यामुळे वयाच्या १७ व्या वर्षी त्याने फ्रान्सिस्कन संस्थेमध्ये प्रवेश घेतला. तेथे त्याने बोनावेंचर हे नवीन नाव धारण केले.
फ्रान्सिस्कन संघामध्ये प्रवेश केल्यानंतर त्याने अभ्यास करून इ. स. १२५७ साली डॉक्टरेट ही पदवी मिळविली.
त्याच वर्षी त्याला फ्रान्सिस्कन संघाचे जनरल म्हणून निवडण्यात आले. त्यावेळी त्याचे वय केवळ ३६ वर्षाचे होते. त्याच्या कारकीर्दीत फ्रान्सिस्कन संस्थेतील दोन मतप्रवाहामध्ये सौम्य असा संघर्ष सुरू झाला होता. काहींना वाटे फ्रान्सिस असिसीकर ह्याने दिलेली आचारसंहिता काटेकोरपणे पाळायलाच हवी तर काहींच्या मते बदलत्या जमान्यानुसार त्या आचारसंहितेत शिथिलता आणण्यात यावी. शेवटी बोनावेंचर ह्यांनी दोन्ही मतप्रवाह जाणून घेऊन सुवर्णमध्य काढला आणि संस्थेचे कार्य फोफावण्यास सुरूवात झाली. त्यामुळे संत बोनावेंचर ह्यांना फ्रान्सिस्कन संस्थेचे दुसरे संस्थापक अशा नावाने संबोधले जाते.
पवित्र मरियेला देवदूताचा संदेश या घटनेच्या स्मरणार्थ दर दिवशी उजाडण्यापूर्वी आणि दिवस मावळण्याच्या वेळी देवळाची घंटा वाजविली जावी आणि 'नमो कृपापूर्ण मरिये' ही प्रार्थना म्हटली जावी असा आदेश त्यांनी सर्व फ्रान्सिस्कन मठांना दिला होता. पुढे तर ही परंपरा इतकी रुजली की, आज ती प्रार्थना जगभरच्या ख्रिस्तसभेच्या प्रार्थनेचा एक भाग बनलेली आहे. फ्रान्सचा राजा संत लुईस नववा (सण २५ ऑगस्ट) ह्यांच्या विनंतीवरून बोनावेंचर ह्यांनी येशूच्या दुःखसहनावर आधारित सुंदर प्रार्थनाविधीसुद्धा लिहिलेला आहे. इ. स. १२६५ साली संत बोनावेंचर ह्यांना यॉर्क शहराचे आर्चबिशप म्हणून नियुक्त करावे असा पोपमहाशयांचा मानस होता परंतु बोनावेंचर ह्यांनी त्या सन्मानास नम्रपणे नकार दर्शविला. आठ वर्षांनी मात्र पोपमहाशयांनी आपल्या विशेषाधिकाराने त्यांना आल्यानोचे कार्डिनल बिशप नेमले. जेव्हा त्यांचे नियुक्तीपत्रक घेऊन पोपमहाशयांचे प्रतिनिधी बोनावेंचर ह्यांच्याकडे गेले तेव्हा फ्लॉरेन्स येथल्या एका मठामध्ये ते जेवणाच्या वशा आणि भांडी धूत होते. त्यांनी प्रतिनिधींना कार्डिनलपदाची टोपी आपले काम संपेपर्यंत जवळच्या खुंटीवर टांगून ठेवण्यास सांगितले.
कार्डिनल बोनोवेंचर हे पोप ग्रेगरी दहावे ह्यांचा उजवा हात होते. लिऑन्स येथे भरलेल्या १४ व्या विश्वपरिषदेची पूर्वतयारी करण्याचा अधिकार पोपनी बोनावेंचर ह्यांना दिलेला होता. स्वत: पोप ह्या पूर्वतयारीच्या सर्व सभांना जातीने उपस्थित होतेच त्यावेळी कार्डिनल बोनावेंचर ह्यांनी प्रत्येक सभेला केलेले मार्गदर्शन, त्यांची विद्वता आणि ख्रिस्तसभेशी असलेली एकनिष्ठा व तळमळ व्यक्त करणारे होते. दुर्दैवाने ह्या परिषदेचे कामकाज संपण्यापूर्वीच कार्डिनल बोनावेंचर ह्यांना देवाने आपल्याकडे बोलावून घेतले.
संत बोनावेंचर १५ जुलै १२७४ साली मरण पावले. १४८२ साली संतपदाला पोहोचले आणि १५८८ त्यांना ख्रिस्तसभेने धर्मपंडित ही पदवी देऊन गौरविले.
पोप लिओ तेरावे ह्यांनी त्यांना “देऊळमातेचा साक्षात्कारी राजपुत्र" अशी पदवी बहाल केली.
ईशज्ञान, तत्त्वज्ञान अध्यात्म, दैनंदिन जीवन आणि पवित्र शास्त्रावरील भाष्य अशा विविध क्षेत्रातील मौल्यवान खजिना संत बोनावेंचर ह्यांनी आपल्यासाठी मागे ठेवलेला आहे. वयाच्या २७ व्या वर्षी त्यांचे कॉमेंट्री ऑफ द सेंटेन्सेस नावाचे बायबलवर ४,००० पानांचे लिखाण आजही तितकेच प्रेरणादायी आहे. संत फ्रान्सिस असिसीकर ह्यांचे त्यांनी लिहिलेले चरित्र इ. स. १२६३ साली पिसा येथल्या एका महासभेत फ्रान्सिस्कन संस्थेच्या संस्थापकाचे अधिकृत चरित्र म्हणून सन्मानीत केले गेले.संत बोनावेंचर ह्यांच्याठायी एक उत्तम वक्तादेखील दडलेला होता. राजे महाराजे, महागुरू, धर्मगुरू, सामान्य जनता किंवा आपल्या मठातील प्रशिक्षण घेणारे विद्यार्थी सर्वांना ते अत्यंत आत्मियतेने व तळमळीने मार्गदर्शन करीत असत, प्रवचन, व्याख्याने, भाषणे ह्यांची एकही संधी त्यांनी गमावली नाही. सर्वांपर्यंत ख्रिस्ताची सुवार्ता पसरवीत असताना ते स्वतः ख्रिस्तमय झाले आणि सर्वांपर्यंत जाऊन पोहोचले.
चिंतन : धार्मिक माणसाच्या जीवनाची खरी परिपूर्ती साध्यासुध्या गोष्टी अगदी सुरळीतपणे व व्यवस्थितरित्या करण्यात दडलेली आहे. - संत बोनावेंचर